شرکت آی‌بی‌ام به اجتماع سازندگان اپن‌آفیس پیوست

f 11, 2007 با امیرمسعود

همین امروز اعلام شد که شرکت آی‌بی‌ام (IBM) تصمیم گرفته است که در پروژهٔ اپن‌آفیس همکاری پایدار و گسترده‌ای داشته باشد. آی‌بی‌ام ۳۵ نفر از کارمندانش در چین را برای توسعهٔ نرم‌افزار اداری اپن‌آفیس اختصاص داده است. همچنین آی‌بی‌ام کدهای خود را در نرم‌افزار Lotus Notes برای بهبود قابلیت‌های اپن‌آفیس به کار می‌گیرد و در محصولات آیندهٔ خود نیز از فناوری اپن‌آفیس استفاده می‌کند.
این خبرِ بسیار خوبی برای همهٔ کاربران و توسعه‌دهندگان اپن‌آفیس است. آی‌بی‌ام با این تصمیم، به بهبود و گسترش هر چه بیشتر نرم‌افزار اداری اپن‌آفیس و قالب استانداردهای باز (ODF) کمک می‌کند.
اپن‌آفیس مجموعهٔ منسجمی از نرم‌افزارهای اداری (شامل واژه‌پرداز، نمایش اسلاید و…) است که در سیستم‌عامل‌های بسیار زیادی (مثل ویندوز، لینوکس، سولاریس و…) کار می‌کند و استفاده از آن برای همه و هر منظوری رایگان و آزاد است. این مجموعه با سایر نرم‌افزارهای مشابه خود (مانند آفیس مایکروسافت) نیز سازگار است و رقیب مهمی برای آن‌ها محسوب می‌شود.

این خبر را در اسلش‌دات هم ببینید.

قالب پیش‌فرض فارسی برای نرم‌افزار کاتب اُپن‌آفیس

f 28, 2007 با امیرمسعود

 

با روشی که در این نوشته شرح خواهم داد، نوشتن متن‌های فارسی با نرم‌افزار اُپن‌آفیس بسیار آسان خواهد شد. دیگر مجبور نخواهید بود برای ساختن نوشته‌های فارسی، هر بار جهت نوشتن، فونت مناسب، اندازهٔ کاغذ و… را تنظیم کنید.

آشنایی با قالب‌بندی

همهٔ کسانی که نرم‌افزارهای واژه‌پرداز (مانند اپن‌آفیس یا وُرد مایکروسافت) را به کار می‌برند، با قالب‌بندی نوشته‌ها آشنا هستند. قالب‌بندی (Formatting) به معنی تغییردادن اندازه (سایز) متن یا عوض‌کردن نوع قلم (فونت) و کارهایی شبیه آن است. برای تولید نوشته‌هایی که زیباتر باشند و ساختار منطقی روشن‌تری داشته باشند، قالب‌بندی ضروری است.

قالب‌بندی نوشته‌های فارسی

نرم‌افزارهای واژه‌پردازی که می‌توان با آن‌ها متن‌هایی به زبان فارسی نوشت، امکاناتی را برای قالب‌بندی متن‌های فارسی در اختیار می‌گذارند (مانند تغییر نوع قلم، نوشتن از راست به چپ، ترازبندی سطرها و غیره). با امکانات این نرم‌افزارها می‌توان نوشته‌هایی را به بهترین شکل به زبان فارسی تهیه کرد. ولی تنظیمات پیش‌فرض این برنامه‌ها برای نوشتن متن‌های فارسی چندان مناسب نیست. تنظیم‌کردن این برنامه‌ها به طوری که خروجی‌های فارسی خوبی تولید کنند، نیاز به کمی مهارت دارد. در این‌جا یک روش نسبتاً ساده برای قالب‌بندی متن‌های فارسی ارائه می‌کنیم. در این روش یک قالب (Template) را که برای نوشتن متن‌های فارسی طراحی شده است، به عنوان قالب پیش‌فرض نرم‌افزار اپن‌آفیس تنظیم می‌کنیم. پس از این کار، هر بار که این نرم‌افزار را اجرا کنیم و در آن بنویسیم، نوشته‌ها با قلم و اندازهٔ مناسب دیده می‌شوند و سایر تنظیمات صفحه نیز برای متن‌های فارسی مناسب خواهند بود.

ویژگی‌های قالب فارسی طراحی‌شده

قالب فارسی‌ای که طراحی شده است، حاصل تغییراتی در قالب پیش‌فرض نرم‌افزار کاتب اپن‌آفیس است. این تغییرات همگی برای بهترشدن ظاهر نوشته‌های فارسی و آسان‌تر شدن کار با آن توسط کاربران فارسی‌زبان بوده است. فهرست این تغییرات به شرح زیر است.

  • جهت نوشتن. نوشته‌ها به طور پیش‌فرض از راست به چپ تراز می‌شوند (Right-to-Left) و سطرها کل عرض صفحه را پر می‌کنند (Justify).
  • قلم فارسی. به طور پیش‌فرض نوشته‌ها با قلم «نازلی» (Nazli) نوشته می‌شوند. (قلم نازلی از مجموعهٔ قلم‌های استاندارد شرکت فارسی‌وب شریف است و ظاهر آن با قلم «نازنین» یکسان است.)
  • اندازهٔ کاغذ. اندازهٔ کاغذی که به طور پیش‌فرض برای چاپ استفاده می‌شود A4 است.
  • سبک (style) نوشتن. سبک‌های استاندارد متن برای زبان فارسی تنظیم شده‌اند. سبک‌های عنوان (Title)، زیرعنوان (Subtitle)، زیربخش ۱ (Heading 1) تا زیربخش ۴ با اندازهٔ مناسب و قلم نازلی تنظیم شده‌اند. در همهٔ نوشته‌ها به طور پیش‌فرض عبارت «به نام خدا» در بالای صفحه نوشته شده است و یک سطر خالی با سبک عنوان پس از آن قرار دارد.
  • شمارهٔ صفحه. صفحه‌ها به طور پیش‌فرض شماره‌گذاری می‌شوند. شماره‌های صفحه فارسی نمایش می‌یابند و با قلم «بَدر» (B Badr) (محصول شرکت برنارایانه) نوشته می‌شوند.

چگونه این قالب را قالب پیش‌فرض اُپن‌آفیس کنیم؟

اگر این قالب را قالب پیش‌فرض اپن‌آفیس کنیم، دیگر لازم نیست که هر بار که اپن‌آفیس را اجرا می‌کنیم، نوع قلم و اندازهٔ متن و جهت نمایش متن را تنظیم کنیم. همهٔ این موارد به طور خودکار در همهٔ نوشته‌های اپن‌آفیس تنظیم می‌شوند.
برای این کار نخست باید قلم نازلی و قلم بدر را به سیستم خود اضافه کنید. سپس مراحل زیر را به ترتیب اجرا کنید.
۱. فایل MasoudPersianTemplate.ott را دریافت کنید. (به پسوند فایل دقت کنید: odt پسوند نوشته‌های اپن‌آفیس است، ولی پسوند قالب‌های اپن‌آفیس ott است.)
۲. این فایل را با اپن‌آفیس باز کنید. با یک صفحهٔ خالی که در سطر آغازی آن «به نام خدا» نوشته شده است روبه‌رو می‌شوید.
۳. از منوی File، گزینهٔ Templates و از آن‌جا گزینهٔ Save را انتخاب کنید.

ذخیرهٔ قالب در اُپن‌آفیس

۴. در پنجره‌ای که باز می‌شود، نامی برای این قالب بنویسید و دکمهٔ OK را کلیک کنید. با این کار این قالب در اپن‌آفیس ثبت می‌شود.

save_template.png

۵. حالا از منوی File، زیرمنوی Templates و از آن‌جا گزینهٔ Organize را انتخاب کنید.

templates_organize_menu.png

۶. در پنجره‌ای که باز می‌شود، در کادر سمت چپ، روی عبارت My Templates دوبار کلیک کنید. سپس روی نام قالبی که در مرحله‌های قبل ذخیره‌اش کرده‌اید کلیک راست کنید و در منویی که پدیدار می‌شود، روی گزینهٔ Set As Default Template کلیک کنید.

set_as_default_template.png

۷. حالا این قالب به عنوان قالب پیش‌فرض اپن‌آفیس تنظیم شده‌است. هر بار که اپن‌آفیس را باز می‌کنید، با یک صفحهٔ آماده بر اساس این قالب روبه‌رو می‌شوید. از اپن‌آفیس خارج شوید و یک بار دیگر آن را اجرا کنید. اگر با صفحهٔ زیر روبه‌رو شدید، یعنی همه‌چیز به خوبی انجام شده است.

new_document_with_template.png

چگونه پس از نصب اوبونتو تعیین کنیم که سیستم عامل پیش فرض در منوی بوت کدام است؟

f 19, 2007 با امیرمسعود

وقتی اوبونتو را روی کامپیوتری که ویندوز هم دارد نصب کنید، برنامهٔ نصب‌کنندهٔ اوبونتو خودش ویندوز را می‌شناسد و کاری می‌کند که هر بار که کامپیوتر را روشن می‌کنیم، بتوانیم بین اوبونتو و ویندوز یکی را برگزینیم. البته در منویی که برای این کار نشان داده می‌شود، گزینهٔ پیش‌فرض اوبونتو است و اگر حدود ۱۰ ثانیه پس از آمدن منو هیچ کلیدی را نفشاریم، خودبه‌خود اوبونتو بالا می‌آید.

ولی گاهی می‌خواهیم گزینهٔ پیش‌فرض را به ویندوز تغییر دهیم. مثلاً گاهی اوقات مجبوریم برای مدتی فقط ویندوز را به کار ببریم. آن وقت چه کار کنیم؟

این کار اصلاً سخت نیست. برای این کار، مراحل زیر را دنبال کنید:

  • به اوبونتو وارد شوید. در منوی بالای صفحه مراحل زیر را طی کنید تا پنجرهٔ ترمینال باز شود.

Applications –> Accessories –> Terminal

  • یک پنجرهٔ سفید خالی را خواهید دید که آمادهٔ نوشتن است. حالا در این پنجره دستور زیر را تایپ کنید:

sudo gedit /boot/grub/menu.lst

(برای این که در تایپ دستور اشتباهی رخ ندهد، می‌توانید سطر بالا را کپی کنید و در ترمینال با فشردن کلید shift+insert آن را جاگذاری کنید.)

  • حال کلید Enter را بزنید. برنامه از شما می‌خواهد که رمز خود را وارد کنید. این کار بکنید. پنجرهٔ تازه‌ای باز می‌شود که در آن چیزهایی نوشته شده است.

boot_order_menulst.png

  • شما باید در این فایل تغییرات کوچکی بدهید. سطر زیر را در این فایل بیابید:

default 0

به جای عدد صفر در این سطر، عدد ۴ را بنویسید. یعنی

default 4

  • این فایل را ذخیره کنید (روی دکمهٔ Save در بالای این پنجره کلیک کنید). پنجره را ببندید.
  • پنجرهٔ ترمینال را هم ببندید. تمام شد! از این به بعد، هر بار که کامپیوتر را روشن می‌کنید، گزینهٔ پیش‌فرض روی ویندوز تنظیم شده است.

توضیحات بیشتر

اگر دفعهٔ بعد که کامپیوتر را روشن کردید، گزینهٔ پیش‌فرض روی ویندور نبود، مشکل از عدد ۴ است که در فایل تایپ کردید. معنی عدد ۴ این است که چهارمین گزینه از فهرست بوت را انتخاب کند. ممکن است ویندوز چهارمین گزینه نباشد. آن وقت باید به جای ۴ عدد دیگری را وارد کنید. برای یافتن این عدد، بار دیگر که کامپیوتر بالا می‌آید، بشمارید که ویندوز چندمین گزینه است. (نکتهٔ مهم: شمردن را از صفر آغاز کنید: صفر، یک، دو، سه، چهار، …) سپس کارهایی را که گفته شد یک بار دیگر انجام دهید، ولی این بار عدد تازه را وارد کنید.

با آفیس مایکروسافت فایل‌های مستندات باز را بخوانید و بنویسید

f 17, 2007 با امیرمسعود

با وجود پیشرفت کند مایکروسافت برای پشتیبانی از قالب مستندات باز در نرم‌افزار اداری خود، شرکت سان مایکروسیستمز برنامهٔ افزودنی کوچکی را برای نرم‌افزار آفیس مایکروسافت طراحی کرده است که این نرم‌افزار را قادر می‌کند فایل‌های ODF را باز کند یا بنویسد. با این نرم‌افزار، کاربران آفیس مایکروسافت هم می‌توانند با فایل‌های تولیدشده بر اساس این استاندارد کار کنند. شرکت سان این برنامه را به رایگان در سایت خود در دسترس قرار داده است.

قالب مستندات باز روشی برای ذخیره‌سازی فایل‌های اداری است که سازمان جهانی استاندارد (ISO) آن را به عنوان استانداردی برای این منظور برگزیده است. نرم‌افزارهای گوناگونی این قالب را به طور پیش‌فرض برای ذخیرهٔ فایل‌های خود به کار می‌برند که مشهورترین آن‌ها اُپن‌آفیس (OpenOffice.org) و استارآفیس (StarOffice) هستند.
علاوه بر این، نرم‌افزار اپن‌آفیس می‌تواند فایل‌هایی را نیز که با آفیس مایکروسافت نوشته شده‌اند، بخواند و بنویسد.

متن این خبر را در سایت eWeek هم ببینید.

اگر می‌خواهید بیشتر بخوانید:
معرفی قالب مستندات باز (Open Document Format)
فهرست نرم‌افزارهایی که ODF را پشتیبانی می‌کنند
نرم‌افزار اداری اپن‌آفیس

شرکت دل درایور کامل مودم‌های کانکسنت را عرضه کرد

f 17, 2007 با امیرمسعود

یک خبر خوب برای کسانی که در کامپیوترهایشان اوبونتو دارند یا می‌خواهند داشته باشند: اگر مودم کامپیوتر شما کانکسنت (Conexant) است (که در بیشتر لپ‌تاپ‌های ساخت شرکت دل (Dell) این گونه است) حالا شما می‌توانید  در محیط اوبونتو به راحتی و به طور کامل مودم خود را برای اتصال تلفنی به اینترنت به کار ببرید. برای بارگیری (دانلود) این درایور به این صفحه بروید.
شرکت کانکسنت مودم‌های خود را در محیط لینوکس پشتیبانی نمی‌کند. ولی شرکت دیگری به نام لینوکسنت (linuxant) برای مودم‌های ساخت این شرکت درایورهایی را برای محیط لینوکس طراحی کرده است. متأسفانه این شرکت فقط نسخهٔ محدودی از این درایورها را به طور رایگان در اختیار گذاشته است (که با آن فقط با سرعت بسیار کمی می‌توان به اینترنت وصل شد و قابلیت فاکس هم غیرفعال است). درایور کامل این مودم به قیمت حدود ۲۰ دلار به فروش می‌رسد. ولی هم‌اکنون شرکت دل، که از تابستان ۱۳۸۶ بعضی از مدل‌های کامپیوترهای خود را با اوبونتو عرضه می‌کند، درایور کامل مودم‌های کانکسنت را روی وب‌سایت پشتیبانی خود قرار داده است.

خبر اصلی را در وبلاگ دل هم ببینید.

تجربه‌های آزاد!

f 8, 2007 با امیرمسعود

در این وبلاگ تجربه‌هایم را در کار با نرم‌افزارهای آزاد خواهم نوشت. تلاش خواهم کرد تا روی تک‌تک نوشته‌هایم وقت کافی صرف کنم تا کم‌کم این وبلاگ مرجع خوبی برای کاربران این نرم‌افزارها بشود.

در این وبلاگ نکته‌ها و ترفندهای کوچک و بزرگی از کار با نرم‌افزارهای گوناگون را خواهید دید که با تصویرهای دست‌اول (screenshot) به کاربران این نرم‌افزارها کمک می‌کند. نرم‌افزارهایی که احتمالاً به آن‌ها خواهم پرداخت این‌ها هستند:

  • اپن‌آفیس (OpenOffice.org)، مجموعهٔ کاملی از نرم‌افزارهای اداری، جایگزین آزادی برای آفیس مایکروسافت
  • گیمپ (GIMP)، نرم‌افزار قدرتمند کار با تصاویر، جایگزین آزادی برای فتوشاپ
  • اِن‌وی‌یو (Nvu)، نرم‌افزار کوچک و قدرتمند ساخت صفحات وب
  • سیستم‌عامل اوبونتو (Ubuntu)، یک سیستم‌عامل کامل، بر پایهٔ گنو/لینوکس، جایگزین قدرتمندی برای ویندوز
  • ماکسیما (Maxima)، نرم‌افزار ریاضی، جایگزینی برای متمتیکا (Mathematica)
  • پی‌دی‌اف کرییتور (PDFCreator)، نرم‌افزار آزادی که خروجی پی‌دی‌اف می‌سازد

خوشبختانه، این فهرست بسیار طولانی است و این نشان می‌دهد که در دنیای نرم‌افزارهای آزاد، فرصت‌ها و امکانات فراوانی برای همه هست.

هدف من از همهٔ این کارها این است که کار با نرم‌افزارهای آزاد را برای کاربران فارسی‌زبان آسان کنم، زیرا عقیده دارم که این نرم‌افزارها باید هر چه بیشتر رایج شوند. اگر قرار است نرم‌افزارها آینده‌ای برایمان رقم بزنند، این آینده باید متعلق به خودمان باشد، و این دقیقاً همان چیزی است که نرم‌افزارهای آزاد به ما می‌دهند.