نرم افزار آزاد چیست؟
نرمافزار آزاد (یا متنباز یا اُپنسورس) به آزادی کاربران برای اجرا٬ کپی٬ توزیع٬ بررسی٬ تغییر و بهبود نرمافزار مربوط میشود. بطور دقیقتر نرمافزار آزاد به چهار نوع آزادی برای کاربران یک نرمافزار اشاره میکند:
آزادی برای اجرای برنامه برای هر منظوری (آزادی ۰).
آزادی برای مطالعه و بررسی چگونگی عملکرد برنامه و تغییر آن برای نیاز خود (آزادی ۱).
آزادی برای توزیع مجدد کپیهایی از آن٬ بنابراین شما میتوانید به همسایگان (اطرافیان) خود کمک کنید (آزادی ۲).
آزادی برای بهبود برنامه و انتشار این تغییرات برای عموم٬ بنابراین تمام جامعه از آن بهره میبرند (آزادی ۳).
به نقل از سایت بنیاد نرمافزارهای آزاد
دقت کنید که رایگان بودن نرمافزار لزوماً نشاندهندهٔ آزادبودن آن نیست. نرمافزارهای رایگان بیشماری وجود دارند که آزاد نیستند. برای مثال، نرمافزار معروف Adobe Reader، همان برنامهای که با آن میتوان فایلهای PDF را خواند، رایگان است؛ هر کسی میتواند به سایت شرکت Adobe برود، آن را بارگیری کرده و از آن استفاده کند. ولی حقوق این برنامه کاملاً متعلق به شرکت Adobe است. کسی نمیتواند سازوکار داخلی این برنامه را ببیند و تغییری در آن ایجاد کند. استفاده از نرمافزار Adobe Reader باید دقیقاً محدود به اجازهای باشد که شرکت سازنده به کاربران داده است.
چرا داشتن چنین آزادیهایی مهم است؟
آزادبودن نرمافزار هم به دلایل فنی و هم به دلایل اخلاقی لازم است. نرمافزارها روزبهروز نقش مهمتری در زندگی مردم بازی میکنند و اگر نرمافزارها آزاد نباشند، کاربران حتی آزادیِ کنترلِ قسمتی از زندگیشان را هم از دست میدهند. نوشتهٔ بسیار گویای ریچارد استالمن، مؤسس بنیاد نرمافزارهای آزاد، به نام «چرا نرمافزار نباید مالک داشته باشد؟» (به فارسی) بحث بسیار روشنی را در این باره ارائه میدهد.
کدام نرمافزار آزاد؟
تا به حال نام فایرفاکس را شنیدهاید؟ فایرفاکس یک مرورگر اینترنت است، یعنی از همان نوع برنامههایی که شما همین الان این نوشته را با آن میخوانید. این نرمافزار را عدهٔ زیادی از برنامهنویسان داوطلب در سراسر دنیا مینویسند و بهبود میدهند. فایرفاکس یکی از موفقترین نمونههای نرمافزار آزاد است که به خاطر زیبایی، راحتی کار و امنیت، روزبهروز عدهٔ بیشتری از کاربران اینترنت به آن روی میآورند.
نمونهٔ دیگری از نرمافزارهای آزاد، سیستم عامل گنو/لینوکس است. گنو/لینوکس یک دنیای کاملاً متفاوت از ویندوز مایکروسافت است و اغلب برنامههایی که در آن اجرا میشوند، آزاد هستند. گنو/لینوکس یک سیستم عامل قدرتمند و ایمن است که با مشارکت هزاران برنامهنویس در سراسر دنیا به سرعت گسترش مییابد. برخلاف گذشته، کار با گنو/لینوکس بسیار آسان است.
f 7, 2008 در t 7:16 ق.ظ |
[...] شبیه نرمافزار بابیلون است ـــ و حتی بهتر از آن، زیرا آزاد و رایگان هم [...]
f 20, 2008 در t 1:41 ب.ظ |
[...] همهٔ نرمافزارهای دیگری که اینجا معرفی میشوند، آزاد و رایگان است. کیفیت پیدیافهایی که پیدیافساز [...]